Вы тут

Будучыня — за ўніверсітэцкімі цэнтрамі?


«Сур'ёзны, а не фармальны падыход да ўвядзення профільнага навучання плюс граматная расстаноўка кадравага патэнцыялу дазволяць вырашыць галоўную задачу школы — павышэнне якасці адукацыі», — падкрэсліў у сваім выступленні на выніковай калегіі міністр адукацыі Міхаіл ЖУРАЎКОЎ.


Знак якасці ці проста шыльда?

У гэтым навучальным годзе профільныя класы былі адкрыты ў 1118 установах агульнай сярэдняй адукацыі (прыкладна 37% ад агульнай колькасці). Прадметы на павышаным узроўні вывучаюць каля 29 тысяч дзесяцікласнікаў (або кожны другі). Адукацыйны працэс у профільных класах забяспечваюць больш за 4 тысячы настаўнікаў. Вышэйшую, першую кваліфікацыйную катэгорыі і кваліфікацыйную катэгорыю «настаўнік-метадыст» маюць больш як 90% педагогаў, што працуюць у профільных класах.

— Галоўнай асаблівасцю профільнага навучання з'яўляецца яго прафесійная арыентаванасць. У навучэнцаў ёсць магчымасць не толькі вывучаць на павышаным узроўні прадметы, па якіх яны плануюць здаваць цэнтралізаванае тэсціраванне, але і асвойваць на факультатыўных занятках прафесійна сарыентаваныя курсы, — адзначыў міністр.

Ён падкрэсліў, што профільнае навучанне з'явілася не з чыстага ліста.

Вывучэнне асобных прадметаў на павышаным узроўні ажыццяўлялася раней у гімназіях і ліцэях. І вынікі цэнтралізаванага тэсціравання за апошнія тры гады паказваюць, што сярэдні бал у выпускнікоў гімназій і ліцэяў значна вышэйшы, чым сярэдні бал у выпускнікоў сярэдніх школ, дзе ўсе прадметы вывучаліся на базавым узроўні.

— У той жа час нас турбуе якасць адукацыі ў гімназіях, — канстатаваў Міхаіл Жураўкоў. — Аналіз уступнай кампаніі ў 5 клас гімназій паказаў, што ў 11 гімназіях (5% ад агульнай колькасці ) летась не былі выкананы кантрольныя лічбы прыёму. У 22 гімназіях конкурс пры прыёме ў 5 клас адсутнічаў. У 8 гімназіях прахадны бал склаў 24 і менш (пры максімальна магчымых 60 балах).

У асобных рэгіёнах доля такіх гімназій дасягае 18-20% ад агульнай колькасці. Мяркую, што Міністэрству адукацыі сумесна з упраўленнямі адукацыі аблвыканкамаў і камітэтам па адукацыі Мінгарвыканкама трэба комплексна прааналізаваць якасць «гімназічнай» адукацыі як на другой, так і на трэцяй ступенях агульнай сярэдняй адукацыі і прыняць рашэнне аб мэтазгоднасці функцыянавання асобных гімназій.

Альтэрнатыва рэпетытарству

Дырэктар Нацыянальнага інстытута адукацыі Сяргей ВАЖНІК падкрэслівае, што пераход старшай школы на профільнае навучанне не быў спантанным: над яго праблематыкай і зместам НІА працаваў доўгі час, гэта была сістэмная праца. Вынікі маніторынгу, праведзеныя інстытутам у снежні 2015 года, пацвярджаюць правільнасць падыходу і вызначаюць далейшыя кірункі. Па-першае, гэта ўмацаванне матэрыяльна-тэхнічнай базы ўстаноў адукацыі, а менавіта аснашчэнне вучэбных кабінетаў абсталяваннем, якое дазваляе школам у поўнай ступені рэалізаваць практычную частку новых вучэбных праграм. Па-другое, пашырэнне выкарыстання сучасных інфармацыйных адукацыйных рэсурсаў. Па-трэцяе, забеспячэнне дапрофільнай падрыхтоўкі, пачынаючы ўжо з 8 класа. Як паказалі вынікі маніторынгу, настаўнікі, якія выкладаюць прадметы на павышаным узроўні, зацікаўлены ў павышэнні сваёй кваліфікацыі, такую магчымасць трэба ім забяспечыць.

— Апошнім часам, як грыбы пасля дажджу, растуць шматлікія недзяржаўныя адукацыйныя цэнтры, якія рыхтуюць вучняў па матэматыцы, фізіцы, мовах і гэтак далей. На такія адукацыйныя паслугі ёсць попыт, таму і ніша запаўняецца, — падзяліўся сваім бачаннем сітуацыі Сяргей Важнік. — Разам з тым нашы даследаванні паказалі, што ў параўнанні з 2014—2015 навучальным годам колькасць вучняў, якія звяртаюцца да паслуг рэпетытараў, пачала змяншацца. Так, па выніках анкетавання навучэнцаў, заняткі з рэпетытарамі наведваюць 30% дзесяцікласнікаў — на 12% менш, чым у папярэднім годзе. Ад паслуг рэпетытараў адмаўляюцца дзесяцікласнікі, якія вывучаюць тыя ці іншыя прадметы на павышаным узроўні ў школе.

На наш погляд, менавіта профільнае навучанне дазволіць скараціць колькасць старшакласнікаў, якія звяртаюцца дадаткова да паслуг рэпетытараў. Мы бачым прамую залежнасць паміж профільным навучаннем і якаснай падрыхтоўкай абітурыентаў у ВНУ.

Калі выйграе кожны «ігрок»

Міністр адукацыі паведаміў, што на І ступені вышэйшай школы зараз навучаюцца 336,4 тысячы чалавек: 307,6 тысячы — у дзяржаўных і 28,8 тысячы — у прыватных ВНУ. У магістратуры навучаюцца 10,2 тысячы чалавек: 9,2 тысячы — у дзяржаўных і 1 тысяча — у прыватных установах вышэйшай адукацыі. У параўнанні з 2011 годам колькасць студэнтаў на І ступені скарацілася на 109,2 тысячы чалавек, або на 24,5%. Гэта тэндэнцыя з'яўляецца прамым наступствам дэмаграфічнай сітуацыі, і Міністэрству адукацыі трэба яе ўлічваць.

Працэс аптымізацыі сістэмы вышэйшай адукацыі будзе скіраваны на павышэнне яе эканамічнай эфектыўнасці і рэалізацыю сацыяльных функцый. За апошнія два гады 13 устаноў сярэдняй спецыяльнай адукацыі былі ўключаны ў склад чатырох устаноў вышэйшай адукацыі. Акрамя гэтага, Мінскі дзяржаўны вышэйшы радыётэхнічны каледж быў далучаны да Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі, а Міжнародны дзяржаўны экалагічны універсітэт імя А.Д. Сахарава ўвайшоў летась у склад комплексу БДУ.

Па словах Міхаіла Жураўкова, сярод асноўных прычын, якія падштурхоўваюць установы вышэйшай адукацыі (у нас і ва ўсім свеце) да інтэграцыі, варта вылучыць у першую чаргу эканамічны складнік — эканомію фінансаў на адміністрацыйных выдатках, рацыянальнае размяшчэнне і выкарыстанне спецыяльнага навуковага і вучэбнага абсталявання, аптымізацыю кадраў і г.д. Разам з тым узбуйненне ўстаноў вышэйшай адукацыі дазваляе значна палепшыць паказчыкі ў міжнародных рэйтынгах, умацаваць пазіцыі і статус вышэйшай навучальнай установы сярод канкурэнтаў.

Міністр адукацыі расказаў, што інтэграцыя ўстаноў вышэйшай адукацыі можа адбывацца па розных сцэнарыях. Вельмі перспектыўным бачыцца, напрыклад, стварэнне буйных навукова-адукацыйных холдынгаў, у якія ўвайшлі б і навукова-даследчыя інстытуты, і ўстановы вышэйшай адукацыі, але пры захаванні статусу юрыдычных асоб.

— Пажадана, каб такія холдынгі знаходзіліся пад патранатам буйных дзяржаўных карпарацый. У рамках навукова-адукацыйных холдынгаў у ідэале рэалізоўваўся б увесь тэхналагічны ланцужок: «навука — падрыхтоўка высокакваліфікаваных кадраў — укараненне навуковых ідэй у вытворчасць», — патлумачыў міністр. — Разам з тым мае сэнс толькі добраахвотнае аб'яднанне ўстаноў вышэйшай адукацыі, гэта значыць, альянс, калі выйграе кожны «ігрок». Пры аб'яднанні кожная з устаноў вышэйшай адукацыі не павінна страчваць сваю індывідуальнасць, губляць унікальныя спецыяльнасці. І ні ў якім разе ўзбуйненне ўстаноў вышэйшай адукацыі не павінна ператварацца ў іх абязлічванне.

Эксперымент на «дзясятку»

У 2015 годзе Міністэрствам адукацыі сумесна з абласнымі і Мінскім гарадскім выканаўчымі камітэтамі ажыццяўлялася рэалізацыя пілотнага праекта па апрабацыі нарматыўнага фінансавання ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі, размешчаных у гарадской мясцовасці. Пілотны праект рэалізоўваўся па дзвюх мадэлях: у Баранавічах, дзе была задзейнічана 21 установа агульнай сярэдняй адукацыі, і ў асобных установах агульнай сярэдняй адукацыі ў розных рэгіёнах.

Міхаіл Жураўкоў паведаміў, што ў выніку эксперымента павысілася эфектыўнасць функцыянавання ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі, якія ўдзельнічалі ў пілотным праекце. У настаўнікаў павялічылася сярэдняя заработная плата (у параўнанні з 2014 годам на 126,1%), палепшылася матэрыяльна-тэхнічнае забеспячэнне адукацыйнага працэсу.

Увогуле пілотны праект па нарматыўным фінансаванні даў станоўчыя вынікі. Таму ўрадам было прынята рашэнне аб прадаўжэнні эксперымента ў 2016 годзе са значным павелічэннем колькасці задзейнічаных устаноў агульнай сярэдняй адукацыі. У пілотным праекце будуць удзельнічаць 183 установы агульнай сярэдняй адукацыі з 8 гарадоў, а таксама сельскія школы ў Лідскім раёне.

Па выніках працы за 2015 год сярэднямесячная заработная плата ў галіне адукацыі склала 4,8 млн руб., або 72% ад сярэдняга заробку ў краіне: у настаўнікаў — 5,8 млн руб., або 86,6%, і ў прафесарска-выкладчыцкага складу —
8 млн руб., або 118,7%.

nіkalaeva@zvіazda.by

Фота Анатоля КЛЕШЧУКА

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

На працягу стагоддзя «Звязда» застаецца зоркай беларускай перыёдыкі

На працягу стагоддзя «Звязда» застаецца зоркай беларускай перыёдыкі

Пра гэта ўчора казалі высокія госці на ўрачыстым мерапрыемстве, прымеркаваным да юбілею газеты.

Спорт

Анастасія Марыніна: Баскетбол 3х3 — гэта заўсёды відовішча

Анастасія Марыніна: Баскетбол 3х3 — гэта заўсёды відовішча

Гэта адзін з нямногіх гульнявых відаў спорту, што былі ўключаны ў праграму ІІ Еўрапейскіх гульняў. 

Грамадства

«Захад-2017». Постфактум

«Захад-2017». Постфактум

Задачы сумеснага стратэгічнага вучэння выкананы на высокім узроўні.

Грамадства

На Гродзеншчыне ўшанавалі хлеб, лён, бульбу, памідор і дуб

На Гродзеншчыне ўшанавалі хлеб, лён, бульбу, памідор і дуб

Самабытныя, смачныя і пазнавальна-творчыя святы адбыліся сёлета ў розных раёнах Гродзеншчыны.