Вы тут

Сыны малой радзімы


Наіўна было б лічыць, што пасля аб'яўлення Года малой радзімы ўсе кінуцца адраджаць свае родныя куткі, але добра, што ў асобных населеных пунктах гэта робіцца. І такіх нямала. Пра іх варта сказаць.


Вось, напрыклад, узяць адзін толькі Пружанскі раён. Чаму Пружанскі? Я яго лічу сваёй другой малой радзімай, бо там працавала адразу пасля ўніверсітэта і вельмі палюбіла гэты край. Дык вось, там можна знайсці самыя розныя прыклады паважлівага стаўлення чалавека да родных мясцін. І першы сярод такіх людзей Герой Беларусі Пётр Пятровіч Пракаповіч, ураджэнец вёскі Казлы Пружанскага раёна. Праўда, школу ён скончыў у Тамашоўцы Брэсцкага раёна, куды пазней пераехала сям'я. Цяпер тыя Казлы і суседняе Мокрае сталі аграгарадком Жураўлінае. Тамашоўку таксама можна назваць вёскай будучыні. У абодвух аграгарадках развіваецца сельгасвытворчасць. Інфраструктура, у якую ўкладзены вялікія сродкі, надзейна служыць людзям. А паколькі аднакласнікам Пятра Пракаповіча з'яўляецца Пётр Клімук, у Тамашоўцы ўзведзены і цудоўны музей касманаўтыкі.

Нядаўна мне расказвалі, як Пётр Клімук запрасіў маладога калегу Алега Навіцкага на сваю радзіму, паказаў суперсучасную вёску, пабывалі ў басейнах і на стадыёнах, палюбаваліся добраўпарадкаваннем, а за абедам Пётр Ільіч сказаў: «Вось глядзі, каб і твая малая радзіма так выглядала». Навіцкі, кажуць, крыху сумеўся — магчыма, прыкінуў, колькі гэта каштуе... Адным словам, кожнаму б касманаўту па такім аднакласніку, як Пётр Пракаповіч!

Калі ў выпадку з Пракаповічам на ўладкаванне малой радзімы часта прыцягваліся крэдытныя сродкі, радзей — з іншых крыніц альбо спонсарскія грошы, то другі ўраджэнец Пружаншчыны Мікалай Бурнас стаў класічным прыкладам іншага кшталту. Бізнесмен адрадзіў родную вёску за свае грошы.

Расійскі багаты прадпрымальнік пабудаваў у родным Клятным, амаль вымірлай вёсцы, турыстычны комплекс з гасцявымі домікамі, спартыўнай залай, рэстаранам, тым самым забяспечыўшы рабочыя месцы землякам. Нават царкву ўзвёў з домам для святара. Кажуць, праект абышоўся каля 30 мільёнаў долараў.

Але ж не ў кожнага, згадзіцеся, знойдзецца такая сума. Яго зямляк Мікалай Тарасюк сышоў у лепшы свет, а вёсцы сваёй не даў памерці. Народны майстар быў апошнім жыхаром Стойлаў, якія не згаслі канчаткова з яго адыходам. Застаўся музей, летам на дзень вёскі з'язджаюцца землякі, мастакі і скульптары, праводзяць пленэры. Дзядуля Мікалай выразаў свой драўляны люд і называў цыклы работ «Сум зямлі», «Сум вёскі». Ён моцна гараваў, што вёскі паміраюць, што над рэчкай не гучаць песні, але заўсёды спадзяваўся: нехта ўспомніць. Сапраўды ўспамінаюць. Вось ужо сталі ў далёкіх Стойлах дамы набываць, з'явілася першая аграсядзіба. Можа, і праўда, малітва майстра дайшла да неба.

Тыя выхадцы з Пружаншчыны, якіх я назвала, усё ж хутчэй выключэнне, чым правіла. Іх не многа. У нейкім сэнсе надзеяй кожнай малой радзімы могуць стаць яе сыны, якія на гэту радзіму вяртаюцца. Хай сабе без вялікіх грошай альбо адметных дасягненняў, але з любоўю да бацькоўскага дома, родных мясцін. Такія, як Валерый Жэдзь. Паспяховы інжынер-будаўнік пасля выхаду на пенсію памяняў сталіцу на родны Акольнік. Сваю вёску Валерый Аляксандравіч лічыць унікальнай, бо людзі тут сяліліся з размахам, кожная сядзіба займае з гектар. Мінчанін спачатку пераехаў, каб даглядаць хворага бацьку, і неўпрыкмет захапіўся вывучэннем гісторыі краю. А потым з'ехаць назад проста не змог. «Глядзіце, — расказвае ён, — мой бацька пажыў у дзевяці дзяржавах, не выходзячы з хаты. Нарадзіўся ў Расійскай імперыі, потым нямецкая акупацыя, Польшча, Саветы, зноў акупацыя, затым пасляваеннае перакройванне межаў, якое перажыў пушчанскі край. Памёр ва ўзросце 98 гадоў у незалежнай Беларусі. Пры Польшчы яго, камсамольца-падпольшчыка, расстрэльвалі, але ён цудам застаўся жывы. З вайны прыйшоў кавалерам ордэна Славы, у 1948-м па даносе арыштавалі, атрымаў 25 гадоў лагераў. Адпусцілі ў 55-м пасля перагляду справы. Уся гісторыя прайшлася, што называецца, па ім. Бацька будаваў дом і спадзяваўся, што ў ім будуць жыць нашчадкі...»

Валерый Жэдзь адрамантаваў бацькоўскую хату, узвёў гаспадарчы будынак, займаецца пчоламі, агародам, прыглядвае за адзінокімі суседзямі. Увесь свой нерэалізаваны мастацкі талент прымяняе пры добраўпарадкаванні сядзібы. «Чым я займаўся б зараз у Мінску, не ведаю», — нібы думае ўголас.

Літаральна нядаўна давялося пазнаёміцца з Юрыем Чыжэўскім, кіроўцам Пружанскага аўтапарка. У вёсцы Гарадзечна застаўся бацькоўскі дом. Без асаблівых капіталаўкладанняў ён так абсталяваў і дом, і сядзібу — вока радуецца. Нават калі рабочая змена з абеду, то зранку яны з жонкай тут, у вёсцы. «Цягне сюды, калі не пабуду некалькі дзён, дрэнна сябе адчуваю», — кажа Юрый Яўгенавіч.

Усяго ў Пружанскім раёне больш за дзве сотні вёсак. Сярод іх, на жаль, ёсць такія, куды мала хто прыязджае. У адной з іх надзвычай мілыя дзядуля і бабуля расказвалі, што ўсе вяскоўцы просяць сельскую ўладу паставіць ліхтары, а яны... прасілі, каб ім не ставілі. Бо чыгуначная станцыя блізка: часам ссадзяць п'янага безбілетніка ці злыдня якога, ён і пойдзе на святло. Яшчэ адзін, апошні жыхар вёскі, расказваў, што нават летам у яго населены пункт ніхто не прыязджае... Наколькі я ведаю, жыхарам Столінскага раёна, якім вечна зямлі не хапае, прапаноўвалі пераехаць у іншыя рэгіёны, у тым ліку на Пружаншчыну. Не хочуць. Мабыць, свая малая радзіма не адпускае.

Святлана ЯСКЕВІЧ

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Культура

Форум тэатральнага мастацтва «ТЭАРТ» пакінуў на сэрцы рваныя раны

Форум тэатральнага мастацтва «ТЭАРТ» пакінуў на сэрцы рваныя раны

Мядзведзь на сцэне, Чэхаў на мове жэстаў і самая дакладная перадача стану дэпрэсіі.

Спорт

Настасся Чарняўская: Трэба, каб людзі ведалі: бадмінтон — рэальны спорт

Настасся Чарняўская: Трэба, каб людзі ведалі: бадмінтон — рэальны спорт

Якія задачы ставяцца перад камандай у 2019 годзе і што самае важнае ў бадмінтоне?

Грамадства

Які ўрок лепшы: перакулены або традыцыйны?

Які ўрок лепшы: перакулены або традыцыйны?

Як зрабіць, каб у вучняў загарэліся вочы?

Грамадства

Губернатар Гродзеншчыны - пра перспектыўныя праекты рэгіёна

Губернатар Гродзеншчыны - пра перспектыўныя праекты рэгіёна

Горад-спадарожнік, анкалагічны цэнтр, «вёскі будучыні»...